Εργαλεία και παιχνίδια αστρονομίας

Παιχνίδια, εργαλεία, ιστοσελίδες, βιβλία για να μάθω αστρονομία (και όχι μόνο) παίζοντας!

(for english press here)
 
Συγκεντρώνω εδώ τα βασικά εργαλεία αστρονομίας. Βοηθούν για να ξεκινήσει ο αρχάριος, αλλά χρησιμεύουν εφόρου ζωής και τον προχωρημένο. Δύο δικά μου άρθρα για βιβλία, software, συλλόγους, δραστηριότητες, παιχνίδια, ιστοσελίδες.

Θέλω να γίνω ερασιτέχνης αστρονόμος

http://tiemathasimera.blogspot.com/2016/04/blog-post.html

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

http://tiemathasimera.blogspot.com/2017/01/blog-post_21.html

KAHOOT

https://kahoot.it/

Δημιουργώ ερωτηματολόγια πολλαπλών επιλογών  ή παίζω από τα έτοιμα. Παίζεται μόνο δικτυακά. Μπορούν να παίξουν από 2 άτομα έως πολλές ομάδες! Είναι πολύ διαδραστικό και διασκεδαστικό!

Υπάρχουν έτοιμα ερωτηματολόγια για πολλές επιστήμες και πολλές τάξεις Δημοτικού και Γυμνασίου.

Οδηγίες χρήσης εδώ:

http://tiemathasimera.blogspot.com/2018/12/kahoot.html?m=1

MEMOR I STUDIO

http://memoristudio.scify.org/games

Παιχνίδια μνήμης με θέματα από πολλές επιστήμες και αστρονομία. Για μικρότερα παιδιά. Κατεβάζετε το παιχνίδι που σας ενδιαφέρει και παίζετε τοπικά.

ZOONIVERSE

https://www.zooniverse.org/

Σε αυτή την πύλη μπορεί το ευρύ κοινό και τα παιδιά να βοηθήσουν την επιστημονική κοινότητα σε διάφορα θέματα (που δεν τα καταφέρνει ακόμη η τεχνητή νοημοσύνη). Εκπαιδευόμαστε σε ένα τομέα, παίζουμε ένα παιχνίδι αναγνώρισης και βοηθάμε τους επιστήμονες να ξεδιαλύνουν διάφορα μυστήρια! Μπορεί να σας φανεί δύσκολο αλλά δεν είναι! Οι εικόνες (τουλάχιστον οι αστρονομικές) είναι πραγματικές εικόνες από επαγγελματικά τηλεσκόπια!

Εξαιρετικό υλικό για εκπαιδευτικούς και μαθητές υπάρχει και σε αυτές τις σελίδες:

http://www.space-awareness.org/el/

https://astroedu.iau.org/en/

http://www.spacescoop.org/el/

ESA: https://m.esa.int/ESA

NASA: https://www.nasa.gov/kidsclub/index.html

ΣΗΜΑΤΑ ΜΟΡΣ

…   ---   …

Ο τηλέγραφος μπορεί να έχει ξεπεραστεί από τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας, όμως ο κώδικας Μορς αντέχει ακόμη παρά την ιλιγγιώδη ανάπτυξη της τεχνολογίας γιατί σε καταστάσεις ανάγκης, έλλειψης ρεύματος, αστοχίας των σύγχρονων συστημάτων ο κώδικας Μορς μπορεί να μεταδοθεί με ελάχιστα μέσα σε τεράστιες αποστάσεις.

Φέρει το όνομα του εφευρέτη του Samuel F.B. Morse και αντιστοιχεί συγκεκριμένες ακολουθίες σημείων και γραμμών με γράμματα του αλφαβήτου. Μπορεί να μεταφέρει γραπτό κείμενο με σχεδόν μηδενικό περιθώριο σφάλματος! Και αν σας φαίνεται δύσκολο, σκεφτείτε ότι εκπαιδευμένο προσωπικό μπορεί να στείλει ή να λάβει κώδικα σε ρυθμό γρηγορότερο από τη γρηγορότερη δακτυλογράφο! Το ρεκόρ κατέχει ο T.L.McElroy από το 1951 με ρυθμό 84 λέξεων το λεπτό!

Αξίζει να επισκεφθείτε  το μουσείο τηλεπικοινωνιών του ΟΤΕ για να δείτε ένα τηλέγραφο σε λειτουργία και πολλά άλλα τηλεπικοικωνιακά μέσα!

Γράμμα	Κωδικοποίηση σε Μορς
Α	·−
Β	−···
Γ	−−·
Δ	−··
Ε	·
Ζ	−−··
Η	····
Θ	−·−·
Ι	··
Κ	−·−
Λ	·−··
Μ	−−
Ν	−·
Ξ	−··−
Ο	−−−
Π	·−−·
Ρ	·−·
Σ	···
Τ	−
Υ	−·−−
Φ	··−·
Χ	−−−−
Ψ	−−·−
Ω	·−−

6ο Διεθνές Φεστιβάλ Επιστημονικών Ταινιών, CAID

Το 6ο Διεθνές Φεστιβάλ Επιστημονικών Ταινιών
 με απόλυτη επιτυχία στέφθηκε και φέτος το φεστιβάλ.

 η θέα από την ταράτσα

 οι συμπρωταγωνιστές εμπρός στην έκθεση ατροφωτογραφίας του Αντώνη.

 οι πρωταγωνίστριες

παλαιότερη ανάρτηση-πρόσκληση
στο Ινστιτούτο Θερβάντες, Μητροπόλεως 23
θα κλείσει την Κυριακή 27 Νοεμβρίου με τη συμμετοχή της ΑΕΣ.

Στην ταράτσα του κτιρίου θα στηθούν τηλεσκόπια για την παρατήρηση ουρανίων σωμάτων.

αναλυτικό πρόγραμμα εδώ

η περσυνή διοργάνωση εδώ

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Διαβάσαμε αυτό το βιβλίο.
H.Butterfield, "Η Καταγωγή της Σύγχρονης Επιστήμης (1300-1800)", ΜΙΕΤ, Αθήνα 2005.

Η πορεία της επιστημονικής σκέψης άλλοτε φαίνεται να κάνει άλματα, άλλοτε να τελματώνεται σε παραδοχές του παρελθόντος έως ότου η συσσώρευση παρατηρήσεων και κάποια εμπνευσμένα μυαλά κάνουν ένα νέο άλμα. Άλμα που δε μπορεί να συμβεί αν δεν αλλάξει ο μηχανισμός σκέψης, σήμερα το λέμε «αλλαγή παραδείγματος».

Το πρόβλημα της κίνησης ήταν αγκάθι από την αρχαιότητα έως το Γαλιλαίο.
Την εξηγούσε κάθε εποχή με τα στοιχεία που είχε διαθέσιμα και ανάλογα με το θεωρητικό πλαίσιο που ίσχυε!
Ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι σταθερή δύναμη παράγει σταθερή ταχύτητα, άρα στο κενό παράγει άπειρη ταχύτητα άρα δεν υπάρχει κενό! Το βέλος και το βλήμα μετά την απομάκρυνση από το όπλο ωθείται από τον αέρα! Στην ελεύθερη πτώση τα σώματα επιταχύνονται επειδή αυξάνεται

5ο Διεθνές Φεστιβάλ Επιστημονικών Ταινιών, CAID

Το 5ο Διεθνές Φεστιβάλ Επιστημονικών Ταινιών

στο Ινστιτούτο Θερβάντες, Μητροπόλεως 23
θα κλείσει την Κυριακή 24 Οκτωβρίου με τη συμμετοχή της ΑΕΣ.

Στην ταράτσα του κτιρίου θα στηθούν τηλεσκόπια για την παρατήρηση ουρανίων σωμάτων.

Σας θυμίζουμε το πρόγραμμα των αστρονομικών προβολών της Κυριακής

Κυριακή 24 Οκτ 2010
17:00 Η εξέλιξη του φεγγαριού
18:00 Με το βλέμμα στους ουρανούς
19:00 Η μεγάλη έκρηξη οι Πρόγονοί μου κι εγώ
20:00 Ταξίδι στους πλανήτες: Κρόνος
21:00 Πρόσκρουση αστεροειδούς
22:00 λήξη & παρατήρηση με τηλεσκόπια

Σας περιμένουμε όλους!

το πλήρες πρόγραμμα εδώ

Υστερόγραφο: το φεστιβάλ σημείωσε και φέτος μεγάλη επιτυχία, με εξαιρετική προσέλευση και ικανοποίηση του κοινού. Ειδικά στην αστροπαρατήρηση θαυμάσαμε το υψηλό επίπεδο γνώσεων του κοινού και τις εξειδικευμένες αστρονομικές ερωτήσεις που έθετε.

Να και οι φωτο του Αντώνη από την αστροπαρατήρηση

ΝΟΗΣΗ

Διαβάσαμε αυτό το βιβλίο.


D.R.Hofstadter, D.C.Dennet, «ΤΟ ΕΓΩ ΤΗΣ ΝΟΗΣΗΣ», Κάτοπτρο, 1993.

Ο αγγλικός τίτλος THE MIND’S I παίζει με τα ομόηχα I και eye, δείτε και την εναλλακτική ανάγνωση: “the mind is I” .

σταχυολογώ τα σημεία στα οποία θέλω να συνεχίσω να προβληματίζομαι.

ΜΠΟΡΧΕΣ
Το πρόβλημα των άλλων νοήσεων.
Η ιδιαίτερη (και μοναδική) θέση του να ενδοσκοπώ τον εαυτό μου.

Το να συνειδητοποιώ απροσδόκητα ότι συμβαίνει σε μένα! (η κάμερα προβάλει την ουρά ανθρώπων που περιμένει στο ταμείο και κάποιος φαίνεται να κλέβει κάποιον! Τι σοκ τη στιγμή που διαπιστώνω ότι εγώ είμαι το θύμα!)

Στον εγκέφαλο υπάρχουν πολλά υποσυστήματα επεξεργασίας πληροφοριών (διατομή τυλώδους σώματος) και πολλές διεργασίες γίνονται ασυνείδητα (διχωτική ακρόαση)-που όμως κατοικεί η συνείδηση?

Απόδειξη ύπαρξης της συνείδησης "εκ των έσω" αυταπόδεικτο! Όμως "εκ των έξω"?

Πια πρόταση σας φαίνεται πιο αληθής: «έχω έναν εγκέφαλο» ή «είμαι ένας εγκέφαλος»?

Τζων Λοκ: η νόηση θεωρείται διαφανής στον ίδιο της τον εαυτό.
Φρόυντ: όχι εξολοκλήρου! Υπάρχουν δραστηριότητες πέρα από το βεληνεκές της συνείδησης. Κι ακόμη δραστηριότητες πιο προσιτές σε ξένους παρά στον κάτοχο της νόησης!

Φτάνουμε σε κάποια συμπεράσματα υπό το βάρος των πολυάριθμων και αδιάκοπων αντιστοιχίσεων ή διά της λογικής: όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί, εγώ είμαι άνθρωπος, άρα...

Dennett "Βrainstorms" Οι ταμειακές μηχανές δεν ξέρουν να κάνουν υπολογισμούς, απλώς περιστρέφουν τα γρανάζια τους. Αλλά ούτε κι αυτό ξέρουν, απλώς ακολουθούν τους φυσικούς νόμους. Το ίδιο και ο άνθρωπος!

Η ανθρώπινη βούληση οδηγεί στο απρόβλεπτο?
Δεν είναι πάντοτε εύκολο να γνωρίζουμε ποιος ή τι έχει αισθήματα ή συναισθήματα.
Jacques Monod: η φύση είναι αντικειμενική, όχι βουλητική.
Allen Wheelis: Δε δημιουργούμε το πνεύμα, ούτε το κατέχουμε, είμαστε απλά οι φορείς του!

Richard Dawkins: είμαστε μηχανές επιβίωσης, αυτόματα οχήματα τυφλά προγραμματισμένα να διαφυλάσσουν τα εγωιστικά μόρια που λέγονται γονίδια.
Στο σύμπαν επιβιώνει το σταθερότερο μόρφωμα.
Κριτήρια επιβίωσης στην εξέλιξη: δομική σταθερότητα, μακροβιότητα, γονιμότητα, πιστότητα αντιγραφής.
Το πεπερασμένο συνεπάγεται ανταγωνισμό.

Ολισμός εναντίον αναγωγισμού.
μυρμήγκι-μυρμηγκοφωλιά
Εγκέφαλος εκτός σώματος.
Το άγαλμα μέσα στο μάρμαρο (πριν τη σμίλευση)
Έχω συνθέσει στο μυαλό μου μια υπέροχη φούγκα αλλά δεν πρόλαβα να τη γράψω (ακόμη και αν με πιστέψατε, η φούγκα αυτή υπάρχει?)

Ο εαυτός μου είναι ένα υποπροϊόν ενός οργανισμού που διέπεται από τη φυσική νομοτέλεια ή χειρότερα ένα επίπλαστο κατασκεύασμα που προκύπτει από τη δική μου παραμορφωμένη αντίληψη?

Η σχετική οργάνωση στο χώρο και το χρόνο είναι σημαντική, αλλά για ποιον?
Για τα κομμάτια του γιγάντιου τάπητα που είναι τα αντιληπτικά υποκείμενα. Και πώς διακρίνονται αυτά από τον υπόλοιπο τάπητα?

Μπορώ να αντικαταστήσω όλα τα παρακάτω όργανα με ηλεκτρονικά: Μεσαίο και εσώτερο αυτί, ακουστικό νεύρο, σύστημα επεξεργασίας ακουστικών πληροφοριών. Πόσα άλλα συστήματα μπορώ να ανταλλάξω με ηλεκτρονικά χωρίς να αλλοιώσω την ακουστική εμπειρία, αυτό που διαδραματίζεται στη νόηση?

Οι πληροφορίες από το φυσικό κόσμο μεταφέρονται και οπτική γωνία είναι εκείνο το σημείο του χωρόχρονου που ένα αντιληπτικό υποκείμενο τις κάνει δεκτές. Ωστόσο, ενώ έχω αίσθηση του κόσμου γύρω μου, δεν μπορώ να εστιάσω την προσοχή μου (να μεταφέρω την οπτική μου γωνία) στο τι κάνει ο αμφιβληστροειδής μου, οι τα τύμπανα των αυτιών μου.

Ο καθένας μας είναι φυλακισμένος σ’ένα ισχυρό σύστημα που διαθέτει μια μοναδική οπτική γωνία, αυτή η ισχύς είναι επίσης ο εγγυητής του περιορισμού.

Το ιδιωτικό εγώ: ένα αυθεντικό αναπαραστατικό σύστημα που αντιλαμβάνεται την ίδια του την κατάσταση στο πλαίσιο του δικού του ρεπερτορίου εννοιών (δεν παρακολουθώ τον αμφιβληστροειδή μου, ούτε τους νευρώνες μου).

Ο εαυτός είναι μια κοσμική γραμμή. Η μακρόπνοη αρμονία ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας ως μια ενότητα παρά τις αδιάκοπες αλλαγές και την πολύπλευρη φύση μας.

Η εξέλιξη δε μπορεί να ξεφορτωθεί την κληρονομιά παλαιοτέρων (απαρχαιωμένων πια) λύσεων, ηλικίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών, είναι ένα δίχτυ που παρασύρει αμέτρητους αρχαϊσμούς και κάθε είδους απορρίμματα. Συσσωρεύονται δηλαδή παλιότερες λύσεις σε προβλήματα ιεράρχησης που σήμερα δημιουργούν αντιφάσεις και εντάσεις παρά δίνουν λύσεις. Η εξέλιξη μπορεί να δημιούργησε τη συνείδηση από οπορτουνισμό.

«ξέρω τι νοιώθει κανείς όντας εγώ!» το τίμημα της δυνατότητας να δεις την αξιοπιστία σου να επιβεβαιώνεται, είναι εκείνη η ελάχιστη πιθανότητα να αποδειχθείς αναξιόπιστος.

Η γλώσσα είναι το ενιαίο νόμισμα ανταλλαγής ιδεών, αλλά δίνουμε όλοι το ίδιο νόημα στις λέξεις?

Οι υποκειμενικές εμπειρίες μου έχουν αντικειμενικό χαρακτήρα? Έχει νόημα η ερώτηση: πως είναι πραγματικά οι εμπειρίες μου σε σχέση με το πώς μου φαίνονται?

Οι διαδοχικές εκφορτίσεις στους νευρώνες, είναι σα δρομέας που τρέχει τις (προετοιμασμένες από τύχη, από τις προηγούμενες εμπειρίες μας?) διαδρομές μικρότερης αντίστασης και περνάει από δωμάτια, άλλες πόρτες ανοίγουν εύκολα, άλλες δύσκολα, κάποιες έχουν επιγραφές (και η διάβασή τους παράγει λόγο).

34. ΖΩΗ

Είναι ακόμη άλυτο το πρόβλημα του ορισμού της ζωής. Ωστόσο υπάρχουν τρία χαρακτηριστικά που συγκεντρωμένα τα διαθέτουν μόνο τα έμβια όντα. Υπάρχουν φαινόμενα και μηχανές που διαθέτουν ένα ή δύο από τα χαρακτηριστικά αυτά, αλλά μόνο οι ζωντανοί οργανισμοί παρουσιάζουν όλες και τις τρεις ιδιότητες που θα αναφερθούν.

Α΄. Αναπαραγωγή (μέσω νουκλεϊκών οξέων).

31. ΧΑΛΑΖΙ

Όλα τα μετεωρολογικά κατακρημνίσματα (βροχή, χιόνι, χιονόνερο, χαλάζι) αρχίζουν με την ψύξη και την υγροποίηση των υδρατμών, στα ανώτερα στρώματα της τροπόσφαιρας. Η κατακρήμνιση αρχίζει όταν οι υδρατμοί υγροποιούνται πάνω σε μικροσκοπικούς πυρήνες, συχνά σε σωματίδια άλατος. Χρειάζονται ένα εκατομμύριο σταγονίδια για να δημιουργηθεί μια σταγόνα βροχής!
Αν το καταιγιδοφόρο νέφος συναντήσει θερμά ανοδικά και ψυχρά καθοδικά ρεύματα αέρα που το σαρώνουν από τη βάση του (στα 9.000 μ) ως την κορυφή του (16.000 μ) τότε οι πυρήνες βροχής πέφτοντας αναγκάζονται να ξανανέβουν ψηλά. Παγώνουν, ξαναπέφτουν, περισσότερα σταγονίδια νερού προσκολλώνται πάνω τους, ξανανεβαίνουν ξαναψύχονται κο.κ Έτσι συγκεντρώνουν περισσότερο νερό σε κάθε διαδρομή ώσπου να βαρύνουν αρκετά και να πέσουν στη γη. Κάθε χαλαζόκοκκος μοιάζει με κρεμμύδι από διαδοχικές στιβάδες παγωμένου νερού. Επίσημα το ρεκόρ μεγαλύτερου χαλαζόκοκκου κατέχει ένας με περίμετρο 43 εκατοστά και βάρος 900 γραμμάρια που έπεσε στη Νεμπράνσκα το 1928.
Τα παιδιά ξετρελαίνονται με το χαλάζι που πέφτει απροσδόκητα ακόμη και τις καλοκαιρινές μέρες, αλλά οι καλλιέργειες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα έως και ολική καταστροφή από αυτό το φαινόμενο.

Τροπόσφαιρα: το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας. Εκτείνεται έως το ύψος των 20.000 μέτρων . Η θερμοκρασία του αέρα πέφτει καθώς το ύψος αυξάνει με ρυθμό περίπου 6,5 βαθμούς Κελσίου κάθε 1.00 μέτρα . Όλα τα μετεωρολογικά φαινόμενα λαμβάνουν χώρα μέσα σε αυτή τη ζώνη. Το όνομα δηλώνει αυτό ακριβώς: η σφαίρα όπου ο καιρός τρέπεται. Ανώτερα στρώματα είναι η στρατόσφαιρα ως τα 65.000 μ όπου κυριαρχεί το όζον και η θερμοκρασία αυξάνεται με το ύψος! η μεσόσφαιρα ως τα 85.000 μ όπου η θερμοκρασία πέφτει με το ύψος και τέλος η θερμόσφαιρα που εκτείνεται ως το διάστημα και η θερμοκρασία αυξάνεται ξανά με το ύψος.

Ερώτηση: γιατί όταν κάνετε μπάνιο υδρατμοί υγροποιούνται πάνω στον καθρέπτη αλλά όχι πάνω στο μπουρνούζι που κρέμεται δίπλα?

30. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ

Η επίδραση ενός φαρμάκου διαφοροποιείται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μετά από έρευνες σε μερίδα του πληθυσμού καταλήγουμε για κάθε φάρμακο στη Μέση δραστική (θεραπευτική) δόση που επιτυγχάνει το μισό από το μέγιστο φαρμακολογικό αποτέλεσμα χρησιμοποιώντας τις καμπύλες δόσης-αποτελέσματος. Αυτές έχουν μορφή S, προφανώς διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και συνεπώς δίνουν διαφορετική Μέση δόση κατά περίπτωση.
Ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων χρησιμοποιείται ως Μέση θεραπευτική δόση. Όσο περισσότεροι λήπτες συμμετέχουν στην έρευνα τόσο πλησιέστερα στην «αληθή» θα βρίσκεται η μέση τιμή.
Παράλληλα εκτελούνται πειράματα (σε ζώα) για να προσδιορισθεί η Μέση θανατηφόρα δόση για κάθε φάρμακο. Αυτή είναι η τιμή στην οποία το 50% των πειραματόζωων πεθαίνουν.

Θεραπευτικός δείκτης ενός φαρμάκου είναι ο λόγος της Μέσης θεραπευτικής προς τη Μέση θανατηφόρο δόση.
Όσο μεγαλύτερος ο δείκτης τόσο ασφαλέστερο το φάρμακο. Πρακτικά αν οι δυο καμπύλες χαραχθούν σε κοινή κλίμακα, η απόστασή τους καθορίζει το περιθώριο να χορηγηθεί μεγαλύτερη δόση φαρμάκου χωρίς τον κίνδυνο ανεπιθύμητων παρενεργειών.

27. ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

H μεταφορά της γύρης στον ύπερο ενός άνθους με αποτέλεσμα τη γονιμοποίηση.

Στην κερασιά, την ελιά, την ντοματιά την επικονίαση εκτελούν τα έντομα, γιαυτό και τα άνθη τέτοιων φυτών έχουν ποικιλία χρωμάτων και σχημάτων. Μάλιστα μεταξύ των ανθέων υπάρχει έντονος ανταγωνισμός στο μέγεθος των πετάλων, το ύψος των στημόνων, τις ώρες που ανοίγουν ή κλείνουν, το άρωμα. Έτσι κι αλλιως τα έντομα δεν επηρεάζονται μόνο από το χρώμα των ανθέων αφού τα περισσότερα έχουν αχρωματοψία στο κόκκινο χρώμα, όπως η μέλισσα.

Στα σιτηρά την επικονίαση εκτελεί ο άνεμος. Φανταστείτε πόσα έντομα και πόσος χρόνος θα απαιτούνταν για να κάνουν την ίδια δουλειά τα έντομα! Απ’ την άλλη, ακόμη κι αν τα έντομα μιας περιοχής αποδεκατιστούν, η χλωρίδα που επικονιάζεται από τον άνεμο θα επιβιώσει.

Λίγα νούμερα: το 1/3 του ανθρώπινου διαιτολογίου στηρίζεται σε φυτά που επικονιάζονται από έντομα, μάλιστα το 80% αυτών των φυτών το επικονιάζουν οι μέλισσες!

19. ΜΕΤΑΙΣΘΗΜΑ

Η πρωτεΐνη ροδοψίνη στον αμφιβληστροειδή χιτώνα απορροφά τα εισερχόμενα φωτόνια και παραδίδει ένα ηλεκτρικό σήμα στα ιόντα νατρίου-καλίου που μεταφέρουν στον εγκέφαλο την εικόνα που βλέπουμε.
Οι χημικές αντιδράσεις που δημιουργούν την εικόνα δεν εξουδετερώνονται αμέσως μόλις εκλείψει το οπτικό ερέθισμα.
Αυτό επιτρέπει στον αμφιβληστροειδή να διατηρεί ζωντανή την εικόνα για περίπου 1/20 του δευτερολέπτου μετά τη λήξη του οπτικού ερεθίσματος.
Αυτή η ιδιότητα του ματιού μας λέγεται μεταίσθημα. Πρόκειται για εξελικτικό πλεονέκτημα που δίνει στον άνθρωπο (και τα άλλα ζώα με εξελιγμένους οφθαλμούς) την ικανότητα να αντιλαμβάνεται τον μεταβαλλόμενο χώρο γύρω του σαν μια συνέχεια και επίσης να υπολογίζει την ταχύτητα κινούμενων αντικειμένων στο οπτικό του πεδίο. Σε αυτή στηρίζεται ο κινηματογράφος.
Κάντε τα πειράματα για να ανακαλύψετε το μεταίσθημα μόνοι σας.
(περισσότερα εδώ)

12. ΦΕΡΜΙΟΝΙΑ ΜΠΟΖΟΝΙΑ

Το Βασικό Μοντέλο περιγράφει τις δυνάμεις, την ισχυρή πυρηνική, την ασθενή πυρηνική και την ηλεκτρομαγνητική χρησιμοποιώντας σωματίδια φορείς για κάθε δύναμη, τα μποζόνια. Αυτά υπακούν στη στατιστική Bozen-Einstein και έχουν ακέραιο σπιν (το καθένα έχει και το αντισωματίδιό του).
Επίσης προβλέπει την ύπαρξη του μποζονίου Higgs το οποίο πρέπει να δίνει μάζα στα έμμαζα σωματίδια. Εξάλλου στο κβαντικό μοντέλο της βαρύτητας πρέπει να υπάρχει ένα ακόμη μποζόνιο το βαρυτόνιο με σπιν 2 για τη μεταφορά της βαρύτητας.
Τα («αυθεντικά») μποζόνια είναι θεμελιώδη σωματίδια :

φωτόνιο : φορέας ηλεκτρομαγνητισμού
W μποζόνιο : Ζ μποζόνιο φορείς ασθενούς πυρηνικής
γλουόνιο : φορέας ισχυρής πυρηνικής
βαρυτόνιο : φορέας βαρύτητας
Μποζόνιο Higgs : (αναμένεται να ανιχνευθεί στο μεγάλο επιταχυντή αδρονίων LHC στο Cern)

Τα φερμιόνια είναι οι θεμέλιοι λίθοι της ύλης. Ταξινομούνται ανάλογα με το αν αλληλεπιδρούν με την ισχυρή αλληλεπίδραση ή όχι. Υπάρχουν 12 φερμιόνια: 6 κουάρκ (που αλληλεπιδρούν με την ισχυρή αλληλεπίδραση) και 6 λεπτόνια (που δεν αλληλεπιδρούν με την ισχυρή αλληλεπίδραση). Όλα τα φερμιόνια έχουν ημιακέραιο σπιν (1/2) και υπακούν στη στατιστική Fermy-Dirak (το καθένα έχει και το αντισωματίδιό του). Τα φερμιόνια μπορεί να είναι απλά σωματίδια όπως το ηλεκτρόνιο, ή σύνθετα όπως το πρωτόνιο.

Τα λεπτόνια έχουν ακέραιο ηλεκτρικό φορτίο. Τα αντι-λεπτόνια είναι πανομοιότυπα εκτός από το φορτίο που είναι αντίθετο. Ειδικά το αντι-ηλεκτρόνιο ονομάζεται ποζιτρόνιο. Υπάρχουν 6 λεπτόνια: 3 φέρουν ηλεκτρικό φορτίο, τα άλλα 3 όχι και ονομάζονται νετρίνα.

ηλεκτρόνιο - - νετρίνο ηλεκτρονίου
μειόνιο - - - - Μ-νετρίνο
ταυ - - - - - Τ-νετρίνο

Τα κουάρκ αλληλεπιδρούν μέσω της ισχυρής αλληλεπίδρασης, έχουν κλασματικό ηλεκτρικό φορτίο (τα αντικουάρκ είναι πανομοιότυπα με τα κουάρκ μόνο που έχουν αντίθετο φορτίο). Υπάρχουν 3 θετικά κουάρκ τύπου «άνω» και 3 αρνητικά τύπου «κάτω».

Τα κουάρκ δεν απαντώνται ελεύθερα, αλλά συνδέονται για να φτιάξουν ΑΔΡΟΝΙΑ.
Τα Αδρόνια λοιπόν είναι σύνθετα (υποατομικά) σωματίδια, αποτελούνται από κουάρκ και υπακούν στην ισχυρή πυρηνική δύναμη (ουσιαστικά τα συγκρατούν συνδεδεμένα τα γλουόνια). Τα αδρόνια είναι είτε σύνθετα φερμιόνια (φτιαγμένα από 3 κουάρκ) και τότε ονομάζονται ΒΑΡΥΟΝΙΑ (τα γνωστότερα είναι τα πρωτόνια και τα νετρόνια) είτε σύνθετα μποζόνια (φτιαγμένα από ένα κουάρκ και το αντικουάρκ του) οπότε ονομάζονται ΜΕΣΟΝΙΑ. (Σημειώστε ότι αυτά δεν αποτελούνται από μποζόνια! Τα «αυθεντικά» μποζόνια είναι στοιχειώδη σωματίδια – φορείς δυνάμεων)

Στα μεσόνια ανήκουν τα ΠΙΟΝΙΑ και τα ΚΑΟΝΙΑ
Τα πιόνια (ουσιαστικά τα π-μεσόνια) είναι: π0, π+ and π−. Τα καόνια (κ-μεσόνια) είναι: Κ+, Κ-, Κ0. Παίζουν σημαντικό ρόλο στην ισχυρή πυρηνική δύναμη. Εχουν χρόνο ζωής της τάξης 10^-8 δευτερόλεπτα. Διασπόνται λόγω της ασθενούς πυρηνικής δύναμης. Είναι μεσάζοντες στην αλληλεπίδραση μεταξύ δυο νουκλεονίων: λειτουργούν ελκτικά και φέρνουν κοντά τα νουκλεόνια. Τα πιόνια έχουν χρησιμοποιηθεί στην ακτινοθεραπεία.

Τα μεσόνια είναι ασταθή. Για παράδειγμα το η μεσόνιο (που αποτελείται από ένα άνω κουάρκ και το αντικουάρκ του) διασπάται σε 3 πιόνια με εκπομπή 3 γλουονίων.

Το ηλεκτρικό φορτίο των αδρονίων προκύπτει από το άθροισμα των φορτίων των κουάρκ (πχ. το πρωτόνιο αποτελείται από 2 «άνω» κουάρκ με φορτίο +2/3 και ένα «κάτω» κουάρκ με φορτίο -1/3, άρα το πρωτόνιο έχει φορτίο +1).

Πάντως επειδή τα κουάρκ έχουν μια ιδιότητα που τη λέμε «χρώμα» κατά τη σύνθεσή τους επιβάλεται το προιόν (αδρώνιο) να είναι «άχρωμο». Αυτό επιτυγχάνεται είτε με 3 κουάρκ διαφορετικών χρωμάτων (οπότε προκύπτει βαρυώνιο) είτε με χρήση ενός κουάρκ και του αντικουάρκ (οπότε προκύπτει μεσόνιο). Τα κουάρκ έχουν βαρυωνικό αριθμό +1/3 ενώ τα αντικουάρκ -1/3. έτσι τα βαρυώνια έχουν βαρυωνικό αριθμό +1 (προφανώς το αντιβαρυώνιο έχει -1) ενώ τα μεσόνια 0.

Τα βαρυώνια υπακούουν στην απαγορευτική αρχή του Pauli (δεν μπορούν δυο βαρυώνια με ολόιδιες ιδιότητες να βρίσκονται στην ίδια θέση), σε αντίθεση με τα μποζόνια που δεν υπακούν.
Παρά ταύτα ασθενώς αλληλεπιδρώντα φερμιόνια μπορούν να επιδείξουν μποζονιακή συμπεριφορά, όπως στην υπεραγωγιμότητα.

Σημειώστε ότι η μάζα του πρωτονίου υπερβαίνει κατά πολύ το άθροισμα μαζών των κουάρκ που το αποτελούν. Η υπερβολή αυτή οφείλεται στην ισχυρή πυρηνική δύναμη που συγκρατεί τα κουάρκ.

Μαγνητικό μονόπολο: υποθετικό σωματίδιο με μαγνητικό φορτίο διάφορο του 0.

Ταχυόνιο: υποθετικό σωματίδιο που τρέχει ταχύτερα από το φως και η μάζα ηρεμίας του είναι φανταστικός αριθμός.

3. ΦΩΤΟΤΡΟΠΙΣΜΟΣ

Φωτοτροπισμός λέγεται η τάση που παρουσιάζουν τα φυτά να τρέπονται προς το φως (θετικός φωτοτροπισμός) ή μακριά από αυτό (αρνητικός φωτοτροπισμός) Ο θετικός φωτοτροπισμός παρατηρείται πιο έντονα με τα ηλιοτρόπια, αυτός αναγκάζει τα δέντρα του δάσους να ψηλώνουν και τα στελέχη της κληματαριάς να τυλίγονται γύρω από τα στηρίγματα που θέτει ο καλλιεργητής.
Παρόμοια φαινόμενα τροφοδοτούνται και από τη βαρύτητα: θετικό γεωτροπισμό παρουσιάζουν οι ρίζες των φυτών, ενώ αρνητικό γεωτροπισμό οι βλαστοί, οι κορμοί, τα κλαδιά.
Τα φαινόμενα αυτά στηρίζονται σε ένα απλό μηχανισμό: αν ένα στέλεχος σκιάζεται σε μια πλευρά του, τα κύτταρα αυτής της πλευράς επιμηκύνονται με αργότερο ρυθμό από τα απέναντί τους με αποτέλεσμα το στέλεχος να στρέφεται.
ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ

2. ΟΡΙΣΜΟΙ

Συχνά είναι δύσκολο να ορίσεις κάτι. Τι είναι για παράδειγμα η βαρύτητα;
Η Λογική διαθέτει τρία εργαλεία γιαυτό, τρία είδη ορισμών:
καταφατικός ορισμός: μας λέει τι είναι κάτι.
π.χ.: τι είναι πρόσθεση; η βαθμιαία γραμμική μετακίνηση ανάμεσα σε ομοειδή αντικείμενα ενός προσυμφωνημένου συνόλου με αφετηρία τον ένα και βήμα τον άλλο προσθετέο.
περιγραφικός ορισμός: μας περιγράφει τα συστατικά μέρη ή τις λειτουργίες του.
π.χ.: τι είναι κατάλυμα; ένας χώρος που επιτρέπει την απομόνωση από το περιβάλλον και ικανοποιεί την ανάγκη για ασφάλεια.
αποφατικός ορισμός: μας λέει τι δεν είναι κάτι.
π.χ.: τι είναι Θεός; δεν είναι κάτι το απτό, το ένσαρκο, το ορατό, το εφήμερο.

χάριν παιδιάς δοκιμάστε να ορίσετε: το εμβαδόν, το τρίγωνο, τη μισαλλοδοξία.