Συλλέγω εδώ τα δικτυακά μαθήματα (podcast = Personal OnDemand broadCAST ≈ προσωπική κατά παραγγελία μετάδοση) που παρακολουθώ.

Πολύ καλή μηχανή αναζήτησης για το επεισόδιο που ψάχνουμε είναι αυτή

https://podlist.gr

Παρακολουθώ έναν αρχαιολόγο και αρκετούς ιστορικούς, ίσως προσθέσω και κάποιους τεχνολόγους.

Archaeostoryteller, με τον Θόδωρο Παπακώστα

 

Πώς γεννήθηκε η Ελλάδα με τη Λένα Διβάνη

 

 

200 χρόνια Ελλάδα - 40 χρόνια Ευρώπη, με τον Σταύρο Θεοδωράκη

 

 

Memory Sync

 

Αυτόπτης Μάρτυρας

Μαρία Ευθυμίου: Μιλώντας για την Ιστορία στην εγγονή μου, Δάφνη

Μίτος

Πες ό,τι θυμάσαι

ΜΙΛΑ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΑ Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου

Διορθωτικά μαθήματα Ιστορίας με τον Γιώργο Θ. Μαυρογορδάτο

Οι Εκλογικές Αναμετρήσεις 1974 - 2023

Μια σταγόνα μυθολογία, με τον Δημήτρη Καμπουράκη

Αινίγματα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, με τον καθηγητή Γιώργο Μαυρογορδάτο

Ιστορία μιας πόλης

Κάθε γωνία μια ιστορία, με την Ελένη Λετώνη

ΙστοριΚων - HistoriCon

 

ΜΙΚΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Διαβάσαμε ένα μικρό και ευχάριστο βιβλίο

 ERNST GOMBRICH, "ΜΙΚΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ", Πατάκης, 2001

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΈΤΕΣ

που συνήθως τους ξεχνάμε είναι εκείνοι οι μακρινοί μας πρόγονοι που τιθάσευσαν τη φωτιά, επινόησαν το ψήσιμο της τροφής, αξιοποίησαν τα δέρματα ζώων για ένδυση, έχτισαν σπίτια, κατασκεύασαν εργαλεία για το κυνήγι, το μαγείρεμα, το χτίσιμο, έφτιαξαν τον τροχό. Επίσης τις τέχνες (όπως η ζωγραφική και η χαρακτική) και πάνω απ’όλα το λόγο, αρχικά την προφορική ομιλία και αργότερα τη γραφή.

Οι Αιγύπτιοι έγραφαν ιερογλυφικά, ζούσαν προσκολλημένοι στις παραδόσεις (γιαυτό κυρίως η βασιλεία τους άντεξε 3500 χρόνια) και πίστευαν στην αιωνιότητα της ψυχής (γιαυτό έχτιζαν τεράστιους τάφους –τις πυραμίδες- και μουμιοποιούσαν τους νεκρούς τους.)

Στη Μεσοποταμία γεννήθηκαν τα ονόματα των ημερών (κάθε μέρα ήταν αφιερωμένη σε ένα θεό και έφερε το όνομά του: Sun-day του ήλιου, Mon-day της σελήνης). Εκεί έζησαν οι Σουμέριοι, οι Βαβυλώνιοι και οι Ασσύριοι. Εκεί γεννήθηκε το αρχαιότερο σωζόμενο έπος, το έπος του γκιλγκαμές, και η αρχαιότερη νομοθεσία, ο κώδικας του Χαμουραμπί. Η γραφή τους ήταν η σφηνοειδής και σώζεται σε πήλινες ψημένες πλάκες. Έχτιζαν πανύψηλους ναούς τα ζιγκουράτ, για να είναι πιο κοντά στον ουρανό και τα άστρα.

Ανάμεσα στη Μεσοποταμία και τη Αίγυπτο ζούσαν οι Εβραίοι. Η ιστορία δε θα έγραφε γιαυτούς περισσότερες σελίδες απ’ότι για τους Χετταίους, αν με τη θρησκεία τους δεν είχαν επηρεάσει ολόκληρο το δυτικό πολιτισμό ως σήμερα. Ήταν οι μόνοι που πίστευαν σε ένα θεό και πίστευαν ότι οι ίδιοι ήταν ο εκλεκτός του λαός.

Η γραφή είναι η κορυφαία εφεύρεση όλων των εποχών. Πάντως οι Φοίνικες την προώθησαν πολύ εισάγοντας το αλφάβητο. Περιορισμένος αριθμός γραμμάτων μπορεί να παραγάγει αφθονία λέξεων χωρίς την προσθήκη νέων συμβόλων. Στη συλλαβική γραφή όπως τα ιερογλυφικά και η σφηνοειδής προσθέτεις νέα σύμβολα αν οι νέες λέξεις δεν φτιάχνονται από τις συλλαβές που ήδη έχεις. Ένα σταθερό αλφάβητο είναι πιο εύχρηστο, διδάσκεται και διαδίδεται πιο εύκολα.

Οι Έλληνες σε ένα βραχώδη μάλλον τόπο, όλο νησιά και θάλασσα, επιδόθηκαν στη ναυτιλία και το εμπόριο. Δε φοβούνταν την αλλαγή, δεν ήταν προσκολλημένοι σε παραδόσεις, απολάμβαναν την ποικιλία και τους νέους ορίζοντες που τους άνοιγαν τα ταξίδια τους. Γιαυτό μεταξύ άλλων εξέλιξαν τόσο γρήγορα όλα τα είδη πολιτεύματος και επίσης όλες τις μορφές έκφρασης και πολιτισμού.

ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ

1824 (Αγγλία)

Ονομαστική αξία 800.000 λίρες στερλίνες

Πραγματική 472.000

Μείον προκαταβολή τόκων 96.000

Μείον προμήθειες, ασφάλιστρα 25.746

Μείον μίζες πολιτικών  41.465

Πολεμοφόδια 10.063

Μετρητά 298.726

1825 (Γαλλία)

Ονομαστική αξία 2.000.000 λίρες στερλίνες

Πραγματική 1.110.000

Μείον προκαταβολή τόκων 284.000

Δυο αμερικάνικες φρεγάτες 155.000

Έξι αγγλικά ατμόπλοια  160.000

Εξαγορά ομολογιών 212.207

Μείον μίζες πολιτικών  28.768

Πολεμοφόδια 83.679

Μετρητά 186.346

1826 (Ρωσία)

1.100.000 χρυσά φράγκα

1829 (Γαλλία)

70.000 χρυσά φράγκα

1835 (Γαλλία) (υπέρ Όθωνος)

Ονομαστική αξία 60.000.000 χρυσά φράγκα

Πραγματική 57.239.040

Μείον προκαταβολές, προμήθειες 29.239.040

Όθων, Βαυαροί μισθοφόροι 14.167.282

Αποζημίωση Οθωμ.αυτοκρατορ.  11.222.598

Επιστροφή ρωσικού δανείου 1.215.949

Επιστροφή γαλλικού δανείου 924.491

Μετρητά 469.680

1836 (Γερμανία)

2.917.711 χρυσά φράγκα

ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Η εβδομάδα δε σχετίζεται με τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων.
Αναδύθηκε πιθανόν από την ανάγκη των ανθρώπων να διαθέτουν μια μονάδα χρόνου μικρότερη του μήνα αλλά μεγαλύτερη της ημέρας. Οι κοινότητες μπορούν να λειτουργούν ομαλότερα όταν υπάρχουν καθορισμένα χρονικά περιθώρια για την εργασία, τη λατρεία του Θεού, την ανάπαυση.


Η αρχαία Κολομβία είχε εβδομάδα τριών ημερών, οι αρχαίοι Έλληνες προτιμούσαν εβδομάδα δέκα ημερών, ενώ μερικές πρωτόγονες φυλές σήμερα έχουν εβδομάδα τεσσάρων ημερών.
Η επταήμερη εβδομάδα (εβδομάδα <έβδομος <επτά) προέρχεται από τους Βαβυλωνίους. Η εβδομάδα τους τελείωνε με μια «ημέρα του κακού» στην οποία επιβάλλονταν απαγορεύσεις για να κατευναστούν οι θεοί. Ίσως αυτή είναι η προέλευση των περιορισμών στις δραστηριότητες του Σαββάτου για τους Εβραίους. Οι Χριστιανοί αργότερα αφιέρωσαν το Σάββατο στις ψυχές και την Κυριακή στο Θεό.

Έχουν γίνει προσπάθειες για αλλαγή της εβδομάδας, αλλά απέτυχαν. Οι Γάλλοι προσπάθησαν να επιβάλλουν εβδομάδα δέκα ημερών μετά την επανάσταση του 1789, αλλά ο Ναπολέοντας επανέφερε την επταήμερη εβδομάδα. Οι Σοβιετικοί αποπειράθηκαν το 1929 να εισαγάγουν πενθήμερη εβδομάδα, το 1932 την έκαναν εξαήμερη και μετά το Β΄ παγκόσμιο επανήλθαν στην επταήμερη.

Μερικοί βιολόγοι πιστεύουν ότι το μήκος της εβδομάδας αυτοκαθορίζεται από τον άνθρωπο, αφού ανακάλυψαν ενδείξεις για ένα επταήμερο βιορυθμό στο σώμα.

33. ΙΝΔΙΚΤΟΣ

1η Σεπτεμβρίου, αρχή της Ινδίκτου.
Από τη λατινική λέξη Indictio, -onis: εξαγγελία, αναγγελία φόρου, φόρος, περίοδος φορολόγησης.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος το 323 μ.Χ. την όρισε ως αρχή του έτους. Ακόμη και σήμερα αποτελεί την αρχή του εκκλησιαστικού έτους καθώς και του ακαδημαϊκού.

Οι Ρωμαίοι είχαν για πρωτοχρονιά την 1η Μαρτίου (πρώτος μήνας αφιερωμένος στο θεό Άρη) Προσέξτε ότι οι μήνες χωρίς κάποιο ιδιαίτερο όνομα, ονομάζονται ανάλογα με τη σειρά τους: Σεπτέμβριος, septem=επτα, Οκτώβριος, octo = οκτώ, Νοέμβριος, novem = εννιά, Δεκέμβριος, decen = δέκα.

Αργότερα (1ος π.Χ. αι.) ο Ιούλιος Καίσαρας με την πλήρη αναδιάρθρωση του ημερολογίου μετέφερε την πρωτοχρονιά στην 1η Ιανουαρίου, όπου και διατηρείται μέχρι σήμερα.

Οι Κινέζοι πάλι έχουν πρωτοχρονιά που συνδυάζει το σεληνιακό κύκλο με τη χειμερινή ισημερία και έτσι δεν είναι σταθερή ημερομηνία.

Πάντως για τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς και τους ορθοδόξους μπορούμε να ευχηθούμε καλή χρονιά, η καλή ίνδικτο!

26. Ο παράξενος τρόπος υπολογισμού του Πάσχα

Η α΄ Οικουμενική σύνοδος (Νίκαια 325 μ.Χ.) όρισε να εορτάζεται το Πάσχα την πρώτη Κυριακή μετά την πρώτη πανσέληνο μετά την εαρινή ισημερία. Ο κανόνας ακούγεται απλός. Όμως οι Ορθόδοξοι μετρούν την ισημερία με το παλιό ημερολόγιο και την πρώτη εαρινή πανσέληνο με τον κύκλο του Μέτωνα. Εξηγήσεις:

Ο ήλιος στην ετήσια διαδρομή του στον ουρανό το χειμώνα βρίσκεται χαμηλά (στο νότιο ουράνιο ημισφαίριο), το καλοκαίρι ψηλά (στο βόρειο) και κάποια μέρα του Μαρτίου διαβαίνει τον ουράνιο ισημερινό. Αυτό συμβαίνει κάποια στιγμή από 20 έως 23 Μαρτίου με το σύγχρονο (γρηγοριανό) ημερολόγιο και βέβαια η συγκεκριμένη μέρα είναι ισημερία! (ίση μέρα, ίση νύχτα). Η εαρινή ισημερία με το παλιό (ιουλιανό) ημερολόγιο συμβαίνει 13 μέρες αργότερα, οπότε το νέο δείχνει από 2 έως 5 Απριλίου. Γι αυτό η πανσέληνος που θα τύχει πριν τις 2 Απριλίου (στο νέο ημερολόγιο) δε θεωρείται εαρινή στο παλιό (αν και αστρονομικά είναι!) Έτσι οι ορθόδοξοι θα περιμένουν την επόμενη πανσέληνο και θα γιορτάσουν Πάσχα ένα μήνα μετά την πραγματική (αστρονομικά) εαρινή πανσέληνο, όπως έγινε το 2005.

Ο Μέτωνας ο Αθηναίος τον 4ο π.Χ αι. από μετρήσεις παλαιοτέρων ανακάλυψε ότι οι πανσέληνοι επαναλαμβάνονται την ίδια μέρα του μήνα κάθε 19 χρόνια (περίπου). Έφτιαξε λοιπόν πίνακες με τις ημερομηνίες που (με τους υπολογισμούς του) θα έχουμε πανσέληνο για τους επόμενους αιώνες. Οι ορθόδοξοι αργότερα στηρίχτηκαν σε αυτούς τους πίνακες για να εντοπίσουν τις εαρινές πανσελήνους και να καταρτίσουν τον πίνακα με τις ημερομηνίες του Πάσχα (Πασχάλιος πίναξ, εξου και η φράση «χάσαμε τα αυγά και τα πασχάλια».) Ο κύκλος του Μέτωνα περιέχει ένα μικρό σφάλμα που αθροιζόμενο ανά τους αιώνες σήμερα φτάνει τις 4 μέρες! Για παράδειγμα φέτος ενώ η εαρινή πανσέληνος έπεσε Πέμπτη 9 Απριλίου, ο πίνακας του Μέτωνα την υπολόγιζε για Δευτέρα 13 Απριλίου. Έτσι ο πασχάλιος πίνακας όριζε Πάσχα την επόμενη Κυριακή 19 Απριλίου (και όχι 12 Απριλίου όπως οι καθολικοί)!

Προφανώς το Πάσχα ορθοδόξων και καθολικών μπορεί να συμπέσει αν
1. η αστρονομικά εαρινή πανσέληνος πέσει μετά τις 5 Απριλίου και ταυτόχρονα
2. η αστρονομικά εαρινή πανσέληνος και η Μετώνια πανσέληνος πέσουν από την Κυριακή μέχρι το Σάββατο της ίδιας εβδομάδας, οπότε την επόμενη Κυριακή έχουμε Κοινό Πάσχα, όπως το 2004 (15 Απριλίου).

περισσότερα στο eortologio.gr

η εικόνα της Ανάστασης από το Βατοπαίδι

να και ο πασχαλινός γρίφος για να ακονίζουμε και το μυαλό (όχι μόνο τα δόντια)